Povezanost sudbine Bošnjaka i Bosne
Autor: Akademik prof. dr. Ferid Muhić
Objavljeno: 14. Jan 2026. 18:01:34
U ovom dijelu srijala "Povezanost sudbine Bošnjaka i Bosne" autor kratkim objašnjavanjem povlači paralele između “jugoslovenstva” i “bosanstva”. Jasno ukazuje ko je organizirao i branio Bosnu i Hercegovinu. Posebno ističući da 'genocid u Srebrenici nisu izvršili “Bosanci” nad “Bosancima”, ni nekakva “raja“ nad “rajom”, nego su Srbi ubijali Bošnjake'!
Čitajmo, učimo, pričajmo, pišimo, pamtimo, da se zna i ne zaboravi!
Napomena: O Bošnjacima i Bosni napisano je i piše se mnogo tekstova, ispričano je i priča se bezbroj priča. Zašto je potreban ovaj tekst, koji je motiv ove priče? Svaki tekst i sve priče o Bošnjacima i Bosni izloženi su kroz neku ličnu prizmu. Neko je Bošnjake i Bosnu gledao kroz prizmu političkih interesa ili ideoloških stereotipa; neko da iskali svoj otrov mržnje prema Bošnjacima i da opravda pohlepu prema njihovoj zemlji Bosni; neko da izrazi svoju ljubav i prema Bošnjacima i prema Bosni; neko kroz prizmu kulturološke arogancije i vjerske netrpeljivosti; neko iz oholosti sopstvene neukosti ... Niko kroz prizmu činjenica! Zato je potreban ovaj tekst o Bošnjacima i Bosni kroz prizmu činjenica, to je motiv ove priče: da se jasno kaže ko su Bošnjaci i kakva je zemlja Bosna.
Da bi se omogućilo maksimalno prisustvo činjenica, izlaganje je organizovano kao interakcija tematski koncipirane Liste pitanja koja obuhvata bitne aspekte ove teme i sažetih odgovora potkrijepljenih činjenicama.
11. Postoji li politički relevantna paralela “jugoslovenstva” i “bosanstva”?
Nepriznavanje imena je u suštini nepriznavanje imenovanog. U tom smislu, nastojanja da se Bošnjaci odreknu svog imena i prihvate naziv Bosanci, i s njim kategoriju “bosanstvo” kao svoju kolektivnu odrednicu, u biti znači kategoričko nepriznavanje Bošnjaka kao naroda i nacije sa sopstvenom kulturnom i duhovnom tradicijom i otvoren pokušaj njihove de-nacionalizacije i de-islamizacije. Koncepcijski i strukturno ovaj najnoviji anti-bošnjački mega projekt predstavlja ideološki i politički reprint pokušaja uvođenja “jugoslovenstva” u demografsku statistiku nekadašenje SFRJ, a tim da ovaj put nasjednu samo Bošnjaci, a da Srbi i Hrvati zadrže svoje etničke nazive. Kao “sedmi narod” ‘Jugosloveni’ su bili uvršteni u popis 1961. godine. U prvom periodu je taj pokušaj bio zdušno prihvaćen od onih dijelova tadašnjeg stanovništva te države, kojima se etnička ili nacionalna pripadnost nije priznavala ili je bila ignorisane, odnosno – teško odrediva (djeca rođena u nacionalno miješanim brakovima), pri čemu su, očekivano daleko najbrojniji bili Bošnjaci, u to vrijeme kategorizirani kao “muslimani”, odnosno kao “Muslimani”. Neodrživost teorije o kauzalnom odnosu imena naroda/nacije sa imenom države, dramatično se potvrdila i ovom prilikom. Iako se entuzijazam za novopečeno nacije “Јugosloveni“, u manjem ali statistički relevatnom broju, proširio i na predstavnike drugih nacija (posebno u Vojvodini, zbog njenog naglašenog višenacionalnog demografskog sastaava), što je alarmiralo nacionalne nomenklature u svim tadašnjim republikama da ne prihvte “jugoslovenstvo“ i da energično naglase svoj etno-nacionalni naziv kao nezavisan od imena države. Politička kampanja kritike i osporavanja ove nove statističke državno-nacionalne odrednice, praćene snažnim pritiscima, brzo su doveli do njenog formalnog i praktičnog gašenja. Konačan ishod je poznat: Nestala Jugoslavija, iščezli i “Jugosloveni“!
Po svom političkom kontekstu, inicijativa za uvođenje kategorije “bosanstvo” kao alternative za “bošnjaštvo” u BiH, predstavlja pokušaj de-nacionalizacije i de-islamizacije Bošnjaka, i njihovog nominalnog isčezavanje iz demografskog satava BiH, u kojoj bi formalno ostala samo dva konstitutivna naroda: Srbi i Hrvati!
12. Ko je branio Bosnu i Hercegovinu od agresora 1992-95. Bošnjaci ili “Bosanci”?
Nasuprot demagoškim frazama da je od agresora 1992-95. godine, Bosnu odbranila nekakva anonimna i amtogns +’raja’, u kontekstu etničke strukture činjenica je da BiH nisu branili nikakvi “Bosanci”, ni “Bosanci i Hercegovci”, nego da su je masovno branili i odbranili u prvom redu Bošnjaci, i to ne samo Bošnjaci iz BiH nego i Bošnjaci izvan matične države – u prvom redu iz Sandžaka, ali i iz Makedonije, sa Kosova, Crne Gore, Hrvatske i cijele dijaspore i u daleko manjem broju, predstavnici drugih naroda zajedničke države!
Treba podsjetiti i da meta srpskih i hrvatskih agresora i masovnih zločina i genocida u Bosni i Hercegovini nisu bili nikakvi “Bosanci”, nego upravo Bošnjaci! Odbranu je organizovala tadašnja politička partija SDA, sa Alijom Izetbegovićem na čelu, koja je koinstituisala Armiju RBiH i MUP, kao i specijalne borbene i kontraobavještajne strukture. Uz časne izuzetke, Srbi i Hrvati BiH najvećim dijelom su se odazvali pozivu svojih političkih predstavnika i priključili se agresorima iz Srbije i Hrvatske u nastojanju da unište svoje sugrađane Bošnjake.
13. Koji su politički motivi zbog kojih je naziv jednog entiteta države Bosne i Hercegovine nazvan “Republika srpska”?
Sam naziv RS ukazuje da je strateški cilj formiranja ovog entiteta prikazivanje Bosne kao “srpske zemlje”, ako ne na njenoj cijeloj teritoriji a ono bar jednog, u principu što većeg dijela. U tom kontekstu organizovani su i propagandni udarni projekti tipa “Srpska kuće do kuće”, gradnja novih crkvi tamo gdje ni Srba ni crkvi nikada bilo, promijena tradicionalnih toponima hidronima, oronima, naziva naseljenih mjesta dodavanjem pridjeva “srpski/srpska/srpsko”, kao i izmišljenim navodno starim nazivima, karakterističnim za Istočnu i Južnu Srbiju, potpuno nepoznatim u Bosni.
14. Koji su politički ciljevi destruktivnog projekta zamjene “Bošnjaka” floskulom “Bosanci”?
Glavni politički cilj jeste denominacija Bošnjaka kao naroda i nacije, a time i ignorisanje historijske istine da su upravo Bošnjaci jedini autohtoni narod na cijeloj teritoriji Bosne, kako bi se mit o Bosni kao “srpskoj zemlji” nametnuo umjesto ove historijske istine. Drugi cilj je da se agresija tadašnje SR Jugoslavije na Bosnu i Hercegovinu prikaža kao unutrašnji građanski rat etnićki i kulturno homogenog, jednog te istog naroda. Treći cilj je da se relativiziraju etnički i vjerski motivirani zločini i da se negira gernocid. Međutim, nijedan od tih ciljeva se time neće ostvaritim jer je sam termin “Bosanstvo” je teorijska floskula, pojmovna nebuloza i politička podvala! U Bosni i Hercegovini, tokom cijele njene historije, nikada nisu živjeli nikakvi “Bosanci”, niti se takvi spominju u historijskim arhivima. U toku agresije na Bosnu i Hercegovinu 1992-95. godine, nisu se uzajamno ubijali nikakvi “Bosanci”, kao što ni genocid u Srebrenici nisu izvršili “Bosanci” nad “Bosancima”, ni nekakva “raja“ nad “rajom”, nego su Srbi ubijali Bošnjake!
15. Zašto je važno očuvanje nacionalnog imena i identiteta Bošnjaka?
Očuvanje nacionalnog identiteta Bošnjaka je značajno jer je nužni uslov za očuvanje istorijskog kontinuiteta, duhovnog integriteta i kulturnog identiteta Bosne i Hercegovine kao države. Zato je od presudne važnosti afirmisati ovu historijsku istinu na svim nivoima obrazovanja, u javnim debatama, kao i u naučnim raspravama, te paralaleno svakodnevno ukazivati na sve učestalije pokušaje denacionalizacije, deislamizacije i denominacije Bošnjaka i najoštrije se suprotstaviti kampanji uvođenja odrednica (“Bosanci“, “Bosanci i Hercegovci“) kao surogata za njihov etnički i kulturni identitet i njihovo povijesno, autentično ime – Bošnjaci! Apsurdnost ovakvih simplifgikacija vidi se na primjerima dvije ftžavr – jedne najveće po0 teritoriji; druge, najmoćnije države svijeta. Naime, dok je postojao kao država, SSSR je i nominalno bio država bez nacije, za koju je u uportrebi bio kolokvijalni naziv - “Sovjeti“! Druga država je USA (SAD), koja takođe koristi kolokvijalno i sasvim neopravdano ime “Amerikanci“. A sebe, jednako kolokvijalno i nneopravdano naziva “Amerika“. Objektivno, ne postoji država „Amerika“, nego država USA, ni “Amerikanci“ ili “američka nacija“, nego “građani USA“, ni “američki predsjednik“, nego “predsjednik USA“ itd.
Ova kampanja je pokrenuta i medijski i finansijski snažno podržana od hegemonističkih nacionalističkih struja u Srbiji i Hrvatskoj, koji ne odustaju od plana okupacije i podjele Bosne i Hercegovine! Iz tih razloga, očuvanje nacionalnog imena i identiteta Bošnjaka ima pesudnu važnost za njihov opstanak kao posebnog naroda sa svojom istorijom, kulturom, duhovnoom i državotvornom tradicijom i za stabilnu i prosperitetnu Bosnu i Hercegovinu.
Nastavlja se...
Čitajmo, učimo, pričajmo, pišimo, pamtimo, da se zna i ne zaboravi!
Napomena: O Bošnjacima i Bosni napisano je i piše se mnogo tekstova, ispričano je i priča se bezbroj priča. Zašto je potreban ovaj tekst, koji je motiv ove priče? Svaki tekst i sve priče o Bošnjacima i Bosni izloženi su kroz neku ličnu prizmu. Neko je Bošnjake i Bosnu gledao kroz prizmu političkih interesa ili ideoloških stereotipa; neko da iskali svoj otrov mržnje prema Bošnjacima i da opravda pohlepu prema njihovoj zemlji Bosni; neko da izrazi svoju ljubav i prema Bošnjacima i prema Bosni; neko kroz prizmu kulturološke arogancije i vjerske netrpeljivosti; neko iz oholosti sopstvene neukosti ... Niko kroz prizmu činjenica! Zato je potreban ovaj tekst o Bošnjacima i Bosni kroz prizmu činjenica, to je motiv ove priče: da se jasno kaže ko su Bošnjaci i kakva je zemlja Bosna.
Da bi se omogućilo maksimalno prisustvo činjenica, izlaganje je organizovano kao interakcija tematski koncipirane Liste pitanja koja obuhvata bitne aspekte ove teme i sažetih odgovora potkrijepljenih činjenicama.
 Agresija na Bosnu i Hercegovinu |
11. Postoji li politički relevantna paralela “jugoslovenstva” i “bosanstva”?
Nepriznavanje imena je u suštini nepriznavanje imenovanog. U tom smislu, nastojanja da se Bošnjaci odreknu svog imena i prihvate naziv Bosanci, i s njim kategoriju “bosanstvo” kao svoju kolektivnu odrednicu, u biti znači kategoričko nepriznavanje Bošnjaka kao naroda i nacije sa sopstvenom kulturnom i duhovnom tradicijom i otvoren pokušaj njihove de-nacionalizacije i de-islamizacije. Koncepcijski i strukturno ovaj najnoviji anti-bošnjački mega projekt predstavlja ideološki i politički reprint pokušaja uvođenja “jugoslovenstva” u demografsku statistiku nekadašenje SFRJ, a tim da ovaj put nasjednu samo Bošnjaci, a da Srbi i Hrvati zadrže svoje etničke nazive. Kao “sedmi narod” ‘Jugosloveni’ su bili uvršteni u popis 1961. godine. U prvom periodu je taj pokušaj bio zdušno prihvaćen od onih dijelova tadašnjeg stanovništva te države, kojima se etnička ili nacionalna pripadnost nije priznavala ili je bila ignorisane, odnosno – teško odrediva (djeca rođena u nacionalno miješanim brakovima), pri čemu su, očekivano daleko najbrojniji bili Bošnjaci, u to vrijeme kategorizirani kao “muslimani”, odnosno kao “Muslimani”. Neodrživost teorije o kauzalnom odnosu imena naroda/nacije sa imenom države, dramatično se potvrdila i ovom prilikom. Iako se entuzijazam za novopečeno nacije “Јugosloveni“, u manjem ali statistički relevatnom broju, proširio i na predstavnike drugih nacija (posebno u Vojvodini, zbog njenog naglašenog višenacionalnog demografskog sastaava), što je alarmiralo nacionalne nomenklature u svim tadašnjim republikama da ne prihvte “jugoslovenstvo“ i da energično naglase svoj etno-nacionalni naziv kao nezavisan od imena države. Politička kampanja kritike i osporavanja ove nove statističke državno-nacionalne odrednice, praćene snažnim pritiscima, brzo su doveli do njenog formalnog i praktičnog gašenja. Konačan ishod je poznat: Nestala Jugoslavija, iščezli i “Jugosloveni“!
Po svom političkom kontekstu, inicijativa za uvođenje kategorije “bosanstvo” kao alternative za “bošnjaštvo” u BiH, predstavlja pokušaj de-nacionalizacije i de-islamizacije Bošnjaka, i njihovog nominalnog isčezavanje iz demografskog satava BiH, u kojoj bi formalno ostala samo dva konstitutivna naroda: Srbi i Hrvati!
12. Ko je branio Bosnu i Hercegovinu od agresora 1992-95. Bošnjaci ili “Bosanci”?
Nasuprot demagoškim frazama da je od agresora 1992-95. godine, Bosnu odbranila nekakva anonimna i amtogns +’raja’, u kontekstu etničke strukture činjenica je da BiH nisu branili nikakvi “Bosanci”, ni “Bosanci i Hercegovci”, nego da su je masovno branili i odbranili u prvom redu Bošnjaci, i to ne samo Bošnjaci iz BiH nego i Bošnjaci izvan matične države – u prvom redu iz Sandžaka, ali i iz Makedonije, sa Kosova, Crne Gore, Hrvatske i cijele dijaspore i u daleko manjem broju, predstavnici drugih naroda zajedničke države!
Treba podsjetiti i da meta srpskih i hrvatskih agresora i masovnih zločina i genocida u Bosni i Hercegovini nisu bili nikakvi “Bosanci”, nego upravo Bošnjaci! Odbranu je organizovala tadašnja politička partija SDA, sa Alijom Izetbegovićem na čelu, koja je koinstituisala Armiju RBiH i MUP, kao i specijalne borbene i kontraobavještajne strukture. Uz časne izuzetke, Srbi i Hrvati BiH najvećim dijelom su se odazvali pozivu svojih političkih predstavnika i priključili se agresorima iz Srbije i Hrvatske u nastojanju da unište svoje sugrađane Bošnjake.
13. Koji su politički motivi zbog kojih je naziv jednog entiteta države Bosne i Hercegovine nazvan “Republika srpska”?
Sam naziv RS ukazuje da je strateški cilj formiranja ovog entiteta prikazivanje Bosne kao “srpske zemlje”, ako ne na njenoj cijeloj teritoriji a ono bar jednog, u principu što većeg dijela. U tom kontekstu organizovani su i propagandni udarni projekti tipa “Srpska kuće do kuće”, gradnja novih crkvi tamo gdje ni Srba ni crkvi nikada bilo, promijena tradicionalnih toponima hidronima, oronima, naziva naseljenih mjesta dodavanjem pridjeva “srpski/srpska/srpsko”, kao i izmišljenim navodno starim nazivima, karakterističnim za Istočnu i Južnu Srbiju, potpuno nepoznatim u Bosni.
 Odbrana Bosne i Hercegovine |
14. Koji su politički ciljevi destruktivnog projekta zamjene “Bošnjaka” floskulom “Bosanci”?
Glavni politički cilj jeste denominacija Bošnjaka kao naroda i nacije, a time i ignorisanje historijske istine da su upravo Bošnjaci jedini autohtoni narod na cijeloj teritoriji Bosne, kako bi se mit o Bosni kao “srpskoj zemlji” nametnuo umjesto ove historijske istine. Drugi cilj je da se agresija tadašnje SR Jugoslavije na Bosnu i Hercegovinu prikaža kao unutrašnji građanski rat etnićki i kulturno homogenog, jednog te istog naroda. Treći cilj je da se relativiziraju etnički i vjerski motivirani zločini i da se negira gernocid. Međutim, nijedan od tih ciljeva se time neće ostvaritim jer je sam termin “Bosanstvo” je teorijska floskula, pojmovna nebuloza i politička podvala! U Bosni i Hercegovini, tokom cijele njene historije, nikada nisu živjeli nikakvi “Bosanci”, niti se takvi spominju u historijskim arhivima. U toku agresije na Bosnu i Hercegovinu 1992-95. godine, nisu se uzajamno ubijali nikakvi “Bosanci”, kao što ni genocid u Srebrenici nisu izvršili “Bosanci” nad “Bosancima”, ni nekakva “raja“ nad “rajom”, nego su Srbi ubijali Bošnjake!
15. Zašto je važno očuvanje nacionalnog imena i identiteta Bošnjaka?
Očuvanje nacionalnog identiteta Bošnjaka je značajno jer je nužni uslov za očuvanje istorijskog kontinuiteta, duhovnog integriteta i kulturnog identiteta Bosne i Hercegovine kao države. Zato je od presudne važnosti afirmisati ovu historijsku istinu na svim nivoima obrazovanja, u javnim debatama, kao i u naučnim raspravama, te paralaleno svakodnevno ukazivati na sve učestalije pokušaje denacionalizacije, deislamizacije i denominacije Bošnjaka i najoštrije se suprotstaviti kampanji uvođenja odrednica (“Bosanci“, “Bosanci i Hercegovci“) kao surogata za njihov etnički i kulturni identitet i njihovo povijesno, autentično ime – Bošnjaci! Apsurdnost ovakvih simplifgikacija vidi se na primjerima dvije ftžavr – jedne najveće po0 teritoriji; druge, najmoćnije države svijeta. Naime, dok je postojao kao država, SSSR je i nominalno bio država bez nacije, za koju je u uportrebi bio kolokvijalni naziv - “Sovjeti“! Druga država je USA (SAD), koja takođe koristi kolokvijalno i sasvim neopravdano ime “Amerikanci“. A sebe, jednako kolokvijalno i nneopravdano naziva “Amerika“. Objektivno, ne postoji država „Amerika“, nego država USA, ni “Amerikanci“ ili “američka nacija“, nego “građani USA“, ni “američki predsjednik“, nego “predsjednik USA“ itd.
Ova kampanja je pokrenuta i medijski i finansijski snažno podržana od hegemonističkih nacionalističkih struja u Srbiji i Hrvatskoj, koji ne odustaju od plana okupacije i podjele Bosne i Hercegovine! Iz tih razloga, očuvanje nacionalnog imena i identiteta Bošnjaka ima pesudnu važnost za njihov opstanak kao posebnog naroda sa svojom istorijom, kulturom, duhovnoom i državotvornom tradicijom i za stabilnu i prosperitetnu Bosnu i Hercegovinu.
Nastavlja se...