Bosnjaci.Net - Najcitaniji Web Magazin Bosnjaka u Bosni i Hercegovini i Dijaspori
Naslovna  |  Arhiva  |  Pretraga  |  Redakcija  |  O Bosnjaci.Net  |  Kontakt  |  Bosniaks.Net English

 
Kolumne


Mehmed Šaćir Kurtćehajić - Sandžaklija (1844-1872)
PRVI BOŠNJAČKI NOVINAR
Procitaj komentar

Autor: Enver Ćorović, dip.ing.
Objavljeno: 30. January 2011. 10:01:28
Enver ĆOROVIĆ: Pored intenzivne publicističko-žurnalističke djelatnosti Kurtćehajić je bio i društveno aktivan. Postavljen je 1869. za direktora Vilajetske štamparije. U vilajetskoj vladi obavljao je posao tumača za turski jezik. Bio je član Idare medžlisa (Zemaljskog vijeća) a od 1872. predsjednik sarajevske opštine. Sve svoje poslove obavljao je savjesno i odgovorno na zadovoljstvo vilajetske vlade.
Allah je taj koji vas nejakim stvara, i onda vam, poslije nejakosti, snagu daje, a poslije snage
iznemoglost i sijede vlasi; On stvara što hoće; On sve zna i sve može.
(Ar-Rum - Bizantinci, 54)

Mehmed Šaćir Kurtćehajić-Sandžaklija, je prvi bošnjački novinar. Rođen je u Akovu 1844. u uglednoj porodici kadije Mehmeda Emina Kurtćehajića, koji je službovao u nekoliko gradova Bosanskog vilajeta. Mehmed Šaćir je u rodnom gradu na Limu završio osnovnu školu (iptidaiju). Bez mogućnosti da se dalje školuje talentovan i željan znanja učio je uz svog oca. Marljiv i radan savladao je turski jezik i veoma rano stupio je u državnu službu. Radio je kao pisar u Pljevaljskom kadiluku, zatim pri sudu Novopazarskog Sandžaka, da bi zahvaljujući svom predanom radu bio premješten u vilajetsku službu u Sarajevu.

Njegovo dalje interesovanje vezano je za pojavu štamparije 1866. u Sarajevu.
Naime, štampariju je za vlade posljednjeg velikog bosanskog valije i reformatora Topal Osman-paše, oformio njemački majstor Ignaza Soppron.

U ovoj štampariji se aprila 1866. pojavio Bosanski vjesnik kao sedmična revija na bosanskom jeziku. List je prestao sa izlaženjem 1867. godine. Ubrzo nakon Bosanskog vjesnika, maja 1866. pojavila se Bosna, zvaničan organ Bosanskog vilajeta na turskom i bosanskom jeziku. Bio je to list za vilajetske poslove, vijesti i javne koristi. List je u 13 godina izlaženja donosio tekstove važnijih zakona i naredbi, njihova pojašnjenja, politička zbivanja u svijetu i kraće informacije iz političkog, privrednog i društvenog života.

Početkom 1868. na mjesto urednika Bosne dolazi mladi i poletni Mehmed Šaćir Kurtćehajić. On će na ovom mjestu ostati sve do kraja svog kratkog ali plodonosnog života.

Mehmed Šaćir je ubrzo shvatio da Bosna zbog svoje koncepcije nije mogla da sadržajnije informiše o zbivanjima u svijetu, kao i da se ovim službenim šturim listom nisu mogle zadovoljiti potrebe savremenog života, niti izraziti interesi reformisane uprave.


Mehmed Šaćir Kurtćehajić - Sandžaklija (1844-1872): Britko pisanje Sarajevsog cvjetnika, komentari i odgovori na napade drugih listova nisu ostali bez odjeka. Srpske vlasti su zabranjivale njegovu prodaju i distribuciju po Srbiji.
Ovaj list je Kneževinu Srbiju tretirao kao jednu od mnogobrojnih provincija otomanske–turske imperije pa su vijesti iz Beograda izlagane kao unutrašnja stvar.
Sarajevski cvjetnik, (Gilsen-y saray)

Tako je Mehmed Šaćir kao osnivač i urednik, pokrenuo novi list Sarajevski cvjetnik (Gilsen-y saray). On je uglavnom i ispisivao njegove stranice uz pomoć povremenih saradnika. Sarajevski cvjetnik je bio dvojezičan, izlazio je sedmično na četiri strane, s uporednim tekstom arapskim slovima na turskom i ćirilicom na bosanskom jeziku.

Po svom sadržaju bio je zanimljiviji od Bosne. Imao je tri glavne rubrike, Vilajetske vijesti, Unutrašnje vijesti i Inostrane vijesti. Imao je i rubrike Podlistak, Najnovija pošta, Sitne vijesti i Razne zanimljivosti , kao i oglase i sl.
List je štampan na žutom papiru u tiražu od 2.000. primjeraka. Za tri i po godine izlaženja, do jula 1872. god. iz štampe je izašlo ukupno 170 brojeva.

Prerana smrt Mehmed Šaćira zaustavila je dalje izlaženje lista.

Sarajevski cvjetnik se smatra prvim poluzvaničnim političkim i književnim listom, na području osmanlijske imperije. Imao je zadatak da reagira na napade protiv Turaka, a naročito protiv štampe Austrije, Hrvatske i Srbije koja je pisala protiv Bosne.

Britko pisanje Sarajevsog cvjetnika, komentari i odgovori na napade drugih listova nisu ostali bez odjeka. Srpske vlasti su zabranjivale njegovu prodaju i distribuciju po Srbiji.
Ovaj list je Kneževinu Srbiju tretirao kao jednu od mnogobrojnih provincija otomanske–turske imperije pa su vijesti iz Beograda izlagane kao unutrašnja stvar.

Mladi sandžački novinar je uspješno polemizirao sa više srpskih i hrvatskih listova. U rubrici Razgovor dvojice, ukazivao je na razne negativne pojave u Bosni.

Ono što je najznačajnije kada je u pitanju ovaj list je njegova prosvjetiteljska uloga. On je posebno isticao jasnost jezika, preciznost stila i izražavanja. Kao i jednostavnost i razumljivost za raznoliku čitalačku publiku.

Kurtćehajić je pod uticajem savremenih zapadnjačkih reformskih struja u otomansko–turskom društvu kao romantični, usamljeni pionir i vizionar osjećao vrijeme koje dolazi.
Nadahnut prosvjetiteljstvom, želio je svoj zavičaj otrgnuti od učmalosti.

Sjajni Mehmed još 1867. piše: Ja sam u 23. godini. Šta sam mogao učiniti? Otac me je donekle podučio osnovnim znanjima. U našim krajevima nema škole za više znanosti, da se u ovim godinama izobrazim kao jedan evropski mladić. Moja je najviša želja da odem u Evropu. Budući da je u našim krajevima nauka zanemarena, a u Evropi - ne znam: je li to prirođeno svojstvo naroda, šta li - naprotiv mnogo se gaji i njeguje. Od ostalih želja velika mi je da naučim francuski jezik..., neimanje nije mi dalo prilike.

U svojim člancima postavljao je pitanje zašto su prosvjeta i kultura toliko zaostali, usmjeravajući ih prema tekovinama evropske kulture i civilizacije.

On nije dirao u institucije i kanone već je svoj rad usmjerio na prosvjetu pozivajući zemljake da otvaraju škole i školuju djecu: Našem narodu pismena nauka vrlo je potrebna, a osim ovoga vrlo bi valjalo u većim mjestima otvoriti učilišta u kojima da se nabave knjige i novine, te bi tako mogli poučavati i oni, koji umiju, i oni koji ne umiju čitati, sastajući se u svako prazno vrijeme, a time bi se i to dobro postiglo što bi takvo mjesto za sastajanje i nevinu zabavu moglo služiti.
O učenjaci domovine, hodite, pokažite se s dragim kamenjem vašeg znanja i prosvjetlite oči i umove vašega naroda, ne stojte, nego pišite šta god da znate da će narodu i zemlji biti od koristi.

Mada samouk, kao pragmatik i entuzijasta visoko se uzdigao iznad svojih sunarodnika i sredine. Za tri i po godine bavljenja novinarstvom i izdavanjem ovog lista, razvio se u oštrog posmatrača, analitičara i slikara ćudi svog vremena. Zalagao se za multivjersku i multinacionalnu toleranciju, ističući svoju formu suživota: Ne gledajmo manje razlike i zajedničko o prosvjeti da radimo, ugledavši se na tu uzajamnu ljubav o četiri vjeroispovjesti žiteljstva.

Kurtćehajićevo poimanje patriotizma, ustvrdio je dr Muhsin Rizvić, predstavlja začetak i anticipaciju ideologije o liberalnoj i prirodnoj koegzistenciji naroda u Bosni.

Pored intenzivne publicističko žurnalističke djelatnosti Kurtćehajić je bio i društveno aktivan. Postavljen je 1869. za direktora Vilajetske štamparije. U vilajetskoj vladi obavljao je posao tumača za turski jezik. Bio je član Idare medžlisa (Zemaljskog vijeća) a od 1872. predsjednik sarajevske opštine. Sve svoje poslove obavljao je savjesno i odgovorno na zadovoljstvo vilajetske vlade.

Međutim, surova bolest zaustavila je ovu vanrednu ličnost i njegovu plemenitu i pregalačku misiju. Obolio od tuberkuloze, tada neizlječive bolesti.

Umire na klinici u Beču, septembra 1872. godine u 28. godini života.
Sahranjen je na Centralnom groblju u Beču.

Safvet-beg Bašagić ga je nazvao prvom lastavicom koja je nagovjestila društveni preporod u Bosni i Hercegovini: Koliko je bio cijenjen, vidi se i po tome, što su Turci kada su izgubili Beograd, govorili da je veći gubitak smrt Mehmed Šaćirova nego pad Beograda.

Literatura:
Dr Safet Bandžović, Kameni svjedok, Novi Pazar 1999.

VRH



Ostali prilozi:
» DAN „BIJELIH TRAKA“ I ZAŠTO SE BOSNA MORA BRANITI ISTINOM
Prof. dr. Husein Muratović | 21. May 2024 15:10
» MOŽE LI REZOLUCIJA POSTATI REVOLUCIJA?!
Sead Zubanović | 21. May 2024 14:42
» IZBJEGNUT PAD HELIKOPTERA
Akademik prof. dr. Adamir Jerković | 20. May 2024 22:11
» VOJNI I RELIGIJSKI TURIZAM
Dr. Sead Alić | 20. May 2024 17:32
» VELIKOSRPSKA RETORIKA I SREBRENICA - ISTINOM PROTIV POLITIČKIH LAŽI
Božidar Proročić, književnik i publicista | 19. May 2024 12:46
» KLJUČ ZA BOSANSKU BRAVU JE U RUKAMA TROJKE
Akademik prof. dr. Adamir Jerković | 19. May 2024 03:26
» ZATIRANJE TRAGOVA
Murat Tahirović | 19. May 2024 03:10
» TREBA ZNATI SLUŠATI
Aziz Hurem | 19. May 2024 02:49
» MAĐARSKI NOŽ U LEĐA NA KOJI DUGO UPOZORAVAM
Akademik prof. dr. Adamir Jerković | 18. May 2024 13:09
» DA – ZA REZOLUCIJU O GENOCIDU U SREBRENICI, BEZ BILO KAKVIH DALJIH RASPRAVA NA OVU TEMU!
Mr. Milan Jovičić, mostarski Sarajlija, Bosanac | 17. May 2024 19:57
» TRI SJEĆANJA NA GRIŽNJU SVAJESTI ČOVJEČANSTVA
Dr. Mustafa Cerić, reisu-l-ulema (1993 - 2012) | 15. May 2024 16:48
» DR. MERSIM ZILJKIĆ – PUT OD RODNOG PLAVA, PREKO SARAJEVA DO LIDERA DIJASPORE U SAD
Božidar Proročić, književnik i publicista | 15. May 2024 14:44
» DAN BOŠNJAČKE ZASTAVE SIMBOL VAŠE NEPOKOLEBLJIVE SNAGE
Božidar Proročić, književnik i publicista | 11. May 2024 12:33
» PRVO BOŠNJACI PA ONDA SRBI PA HRVATI, PA ...
Sead Zubanović | 08. May 2024 21:01
» PROGON SDA CRNE GORE '90-TIH GODINA PROŠLOG STOLJEĆA
Dr. Harun Hadžić | 06. May 2024 03:00
» KOLIKO BOŠNJACI ZNAJU O SEBI I SVOJOJ ETNOGENEZI?
Mehmed Meša Delić | 06. May 2024 01:56
Ostali prilozi istog autora:
» ZIJOVA STAZA
31. May 2021 17:20
» SANDŽAČKI LAV - MUAMER HUKIĆ
25. March 2014 14:09
» ĆAMIL SIJARIĆ- NA PUTU PUTNIK
08. February 2013 01:44
» DOBRO DOŠ'O, GAZI ISA-BEŽE
02. June 2011 12:44
» KRVAVI MAJ 1809. U SJENICI
03. May 2011 08:27
» BEDEM
04. January 2011 19:00
» KAKO SE ČITA K. BUNARI?
11. December 2010 17:21
» SANDŽAK, BOSNA I BOŠNJACI
29. September 2010 03:18
Bosnjackakucabanner.jpg
Optuzujembann.jpg
Feljtonalijaizetbegovic.jpg
fastvee.gif
EnesTopalovic54.jpg
AtentatnaBosnuavdohuseinovic1mart2022ad.jpg
Beharban.jpg
RancSalihSabovic.jpg
DokfilmBosnjaci454.jpg
hrustanbanner20april2020.jpg
BANA34234.jpg
ArmijaBiH.gif
NjegosMilo.jpg
bosanskahistorijabanner.png
zlatni ljiljani.jpg
njegosvirpazar.gif
Istraga-poturica.gif
sehidska_dzamija_plav140x80.gif
hotel_hollywood_ilidza_sarajevo.gif