Bosnjaci.Net - Najcitaniji Web Magazin Bosnjaka u Bosni i Hercegovini i Dijaspori
Svi smo mi General Mahmuljin
Naslovna  |  Arhiva  |  Pretraga  |  Redakcija  |  O Bosnjaci.Net  |  Kontakt  |  Bosniaks.Net English  |  Prijava/ Registracija

Kolumne

SRPSKI ILI SRBIJANSKI?
Autor: Muhamed Fazlagić
Objavljeno: 16. October 2016. 14:10:35
Muhamed FAZLAGIĆ: Pridjev srpski može se upotrebljavati uz pojmove koji se odnose na Srbe kao etničku grupu: srpski narod, srpski jezik, srpska kultura… Nije ga dobro upotrebljavati u značenju pripadanja državi Srbiji: srpski premijer, srpski ustav, srpska policija, srpsko državljanstvo… S ciljem izbjegavanja dvoznačnosti i nesporazuma, u ovim sintagmama umjesto prisvojnog pridjeva kao alternative pridjevu srbijanski, nije pogrešno upotrebljavati prisvojni genitiv – Srbije: Vlada Srbije, predsjednik Srbije, Ustav Srbije, policija Srbije i državljanstvo Srbije.
U post-dejtonskoj Bosni i Hercegovini često možemo čuti različito tretiranje pridjeva koji karakteriziraju i simbolizuju različite instituticije; državne, kulturne ili sportske organizacije. Jedan od takvih primjera je upotreba prisvojnog pridjeva srpski, kada se opisuju institucije ili organizacije iz Republike Srbije. Tako u bosanskohercegovačkim medijima, gotovo na dnevnoj bazi, mozemo čuti ili pročitati da je: ”srpska fudbalska reprezentacija izvojevala pobjedu golom Adema Ljajića”, da je “srpski atletičar, bacač kugle Asmir Kolašinac podijelio na društvenim mrežama fotografiju iz vremena kada je imao 15 godina”, ili posljednja u nizu, “da je bjegunac koji je automobilom usmrtio dvije studentice u Sarajevu, u rukama srpske policije.” Postavlja se pitanje da li je reprezentacija srpska, Asmir Kolašinac srpski ili srbijanski atletičar i naravno da li je policija u Novom Sadu, kojoj se predao Sanjin Sefić, baš srpska? Različitu su motivi ovakvog ponašanja odredjenih medija u Bosni i Hercegovini. Jedni jednostavno nemaju kompetentan kadar i ovakve greške prave iz pukog neznanja i ignorantnosti. Oni drugi, kojima motivi nisu takve ili finansijske prirode, su čvrsto na matrici koju je dizajnirala SANU i protagonist takve politike. Za one sa nešto selektivnjom i slabijom memorijom, podsjećanja radi, Dobrica Ćosic se, još u maju 1968 godine na sjednici CK Srbije, vrlo enegično zalagao protiv “srbijanizacije”, a za “srbizaciju” uz prijetnju, da ako se ne uvaže takvi zahtjevi mogao bi se i u srpskom narodu razgorjeti stari istorijski cilj i nacionalni ideal – ujedinjenje srpskog naroda u jedinstvenu državu. Znači, ovo pitanje osim svoje lingvističke prirode ima i svoje politicke implikacije, pa je stoga važno sve dileme oko upotrebe ovih pridjeva otkloniti.


Šta je Adem Ljajić, Srbin ili Srbijanac?


Da bi u potpunosti shvatili razliku, a ujedno i važnost pravilnog apliciranja pridjeva, značajno je u suštini poznavati razliku izmedju etničkog i nacionalnog identiteta. Max Weber nam je ponudio takvu definiciju, koja se i danas koristi u širokoj naučnoj upotrebi, a ujedno i u dokumentima Ujedinjenih Nacija. On zaključuje, da nacija nije identična narodima te države, nego da oni, narodi-pripadnici etničkih grupa, zajednički čine naciju. Kao primjer je naveo upravo Srbe i Hrvate u austro-ugarskom carstvu prije 1918 i Irce i Engleze u Sjedinjenim Američkim Državama. Iz svega ranije navedenog je jasno zašto ovakva pitanja traže i zaslužuju ispravan i stručan tretman.
Rijesenje ovog pitanja su ponudili lingvisti dr. Milan Šipka, dugogodišnji direktor Instituta za jezik u Sarajevu i dr. Milorad Telebak, profesor lingvista Univerziteta u Banjoj Luci. Oni sugerišu da u etničkom značenju, kad označava pripadnost Srbima u cjelini, pridjev srpski ne izaziva nesporazume: srpski jezik, srpski narod, srpska kultura, srpski običaji, srpska istorija… Problem nastaje kad se pridjev srpski upotrebljava u značenju pripadanja Srbiji (teritorijalno značenje), dakle, u vezama riječi: srpska vlada, srpska policija, srpski ustav, srpska reprezentacija… Ovdje dolazi do „sudara” dva značenja pridjeva srpski – etničkog i teritorijalnog. Jer srpska vlada nije vlada svih Srba, niti u Srbiji, kao državi, žive samo Srbi. Zato je ispravno u ovom značenju upotrebljavati pridjev srbijanski: srbijanski premijer, srbijanska policija, srbijanska reprezentacija…

Pridjev srpski može se upotrebljavati uz pojmove koji se odnose na Srbe kao etničku grupu: srpski narod, srpski jezik, srpska kultura… Nije ga dobro upotrebljavati u značenju pripadanja državi Srbiji: srpski premijer, srpski ustav, srpska policija, srpsko državljanstvo… S ciljem izbjegavanja dvoznačnosti i nesporazuma, u ovim sintagmama umjesto prisvojnog pridjeva kao alternative pridjevu srbijanski, nije pogrešno upotrebljavati prisvojni genitiv – Srbije: Vlada Srbije, predsjednik Srbije, Ustav Srbije, policija Srbije i državljanstvo Srbije.

Ovaj pridjev se, takodjer, može upotrijebiti i kad se odnosi na Srbiju u cjelini, naročito u smislu razgraničavanja: srbijansko-bosanska ili srbijansko-crnogorska granica, na primjer.

Korištenjem ovih preporuka novinarska struka bi izbjegla političke konotacije i tako se približila idealu profesije; samo realni svjedoci svoga vremena, a ne kreatori realnosti.



Ostali prilozi:
» GENOCID U PRIJEDORU, NE ZABORAVLJAMO I NE HALALIMO!!!
Elmedina Muftić | 29. May 2017 16:55
» NEBESKI SRBI, SA VOJVODOM TOMISLAVOM I GUSLAROM MILORADOM
Mr. Milan Jovičić | 28. May 2017 00:41
» KAD PRAVDA ZAKASNI
Avdo Huseinović | 27. May 2017 03:13
» ŠKOLSTVO U PLAVSKO-GUSINJSKOJ KRAJINI
Dr. sc. med. Safet Lješnjanin | 26. May 2017 20:41
» KAKO PROVESTI RAMAZAN
Abdullah ef. Hodžić | 26. May 2017 14:08
» POD KIŠOBRANOM EVROPSKE UNIJE
Zijad Bećirević | 24. May 2017 15:39
» BOŠNJAČKE INSTITUCIJE
Džebrail Bajramović | 23. May 2017 21:04
» DEPORTACIJE, NAKON ČETVRT VIJEKA
Mirsad Kurgaš | 21. May 2017 19:11
» BROD BOŠNJAČKE OMLADINE PRIBOJA
Larisa Karaosmanović | 17. May 2017 17:47
» GRAĐANSKA SIGURNOST – PARTNERSTVO VLASTI I GRAĐANA KOJIMA SLUŽE
Maureen Elizabeth Cormack | 17. May 2017 16:11
» HLJEB
Velija Murić | 17. May 2017 14:19
» LAPOT
Sead Zubanović | 15. May 2017 18:29
» IZJEDNAČAVANJE KRIVICE U PROCESU POMIRENJA BH NARODA
Zijad Bećirević | 15. May 2017 18:09
» PARADA LICEMJERA I MITOMANA
Elmedina Muftić | 12. May 2017 02:38
» KAKVU SU NAM SUDBINU PROREKLI I SANU I HAZU?
Mr. Milan Jovičić | 12. May 2017 02:01
» OSLOBOĐENJE BOSNE OD DUHOVNOG KOLONIJALIZMA
Akademik dr. Ferid Muhić | 10. May 2017 18:26
» RAZDOBLJE IZMEĐU DVA KORAKA
Fatmir S. Bači | 09. May 2017 04:29
» CRNI LABUDOVI - SNAGA BOSANSKOG OTPORA
Elmedina Muftić | 09. May 2017 03:10
» BOŠNJACI I VLAST (II DIO)
Džebrail Bajramović | 08. May 2017 21:29
Ostali prilozi istog autora:
» PAPAK, PAPANKA I GOSPODIN
05. September 2015 17:59