Bosnjaci.Net - Najcitaniji Web Magazin Bosnjaka u Bosni i Hercegovini i Dijaspori
Sahovici 1924. godine
Naslovna  |  Arhiva  |  Pretraga  |  Redakcija  |  O Bosnjaci.Net  |  Kontakt  |  Bosniaks.Net English

Kolumne

POUČNI (ŠVICARSKI) I LAŽANI (BIH) KANTONI
Autor: Hakija Đozić
Objavljeno: 24. November 2018. 15:11:23
Hakija ĐOZIĆ, umirovljeni
profesor EFS UNSA:
Poslije Vašingtonskog sporazuma, koji je potpisan marta 1994. godine, prvi put se tad spominje i ideja da BiH, umjesto oblasti, po ugledu na Švicarsku, bude ustrojena po sistemu kantona. Ali, prvo je došlo do podjele BiH na dva entiteta. Njima su određeni novo govorni toponimi (Republika Srpska i Federacije Bosne i Hercegovina, koja je podijeljena na 10 kantona), te "Hić-HoH" granice kud nikad nisu postojale.
Ovih dana naša državna vlast, poslije izbora (7. 10. 2018. godine) intenzivno radi i poslove formiranja izvršne vlasti. Ta je činjenice za slavlje, samo kad ne bi bilo i nekih nedoumica. Recimo, dok su vođeni razgovori o implementaciji Dejtona (1995), javila se ideja da u našim entitetima, poput prakse Švicarske, uvede sistem kantona. Naši građani, zbog švicarske demokratičnosti, samo načelno su prihvatili tu ideju. Suština problema se nalazi u činjenici što spomenute teritorijalne jedinice nisu strukturalno slične.

Poučna praksa švicarskih kantona

Podsjetimo se da je Švicarska srednjoevropska država. Prostire se između Ženevskog i Bodenskog jezera. Ona se smatra iznimno decentralizilizivnom državom svijeta. Stoga je i sjedište mnogih međunarodnih organizacije. Njihov prostor ima gustu riječnu mrežu, koje pripadaju sliv-u 4 mora: Sjeverno, Sredozemno, Jadranko i Crno more. Najstariji kantoni ove države su nastali 1291. godine. Oni imaju ustav, skupštinu, vladu, sudove, vojsku i novac. To su državni atributi. Njihove teritorijalne podjele su tekle sve do 1848. godine, kad je uspostavljena sadašnja federalna struktura. Istina, još ima manjih teritorijalnih podjela. Najmlađi njen kanton je Jura. On se odvojio od Bernskog kantona 1978. godine. Za vrijeme Prvog i Drugog svjetskog rata, neutralnost Švicarske nije bila ugrožena. Neko vrijeme nije tražila ni primanje u UN, jer joj je priznat status stalno neutralne države. Ona je pristupila Europskom udruženju za slobodnu trgovinu (EFTA). Tek 1971. godine su žene dobile pravo glasa. Švicarska je ušla u UN (10. rujna 2002. godine). Švicarska je (krajem 2008. godine) postala i članica Šengena.

Grješno kopiranje prakse švicarskih kantona

Poslije Vašingtonskog sporazuma, koji je potpisan marta 1994. godine, prvi put se tad spominje i ideja da BiH, umjesto oblasti, po ugledu na Švicarsku, bude ustrojena po sistemu kantona. Ali, prvo je došlo do podjele BiH na dva entiteta. Njima su određeni novo govorni toponimi (Republika Srpska i Federacije Bosne i Hercegovina, koja je podijeljena na 10 kantona), te "Hić-HoH" granice kud nikad nisu postojale. Podsjetimo se da FBiH kantoni, kad se uprede sa Švicarskim, imaju kantonalni ustav, skupštinu (najviši zakonodavni organ) i izvršeno vijeće. Kantoni igraju i ključnu ulogu u popunjavanju Doma naroda Parlamenta Federacije (gornji dom Parlamenta Federacije). U njihovoj nadležnosti je policija, sudstvo, obrazovanje, korištenje prirodnih resursa, prostorna i stambena politika, kultura, te zdravstvo i socijalna zaštita. Kantoni FBiH se dijele na općine i gradove. Ali, spomenuti organi, kad se gleda generalno, nisu usporedivi sa praksom Švicarske. Oni nam mogu služiti samo kao pouka, ništa drugo.

Umjesto zaključka

Prethodni tekst govori da postoje poučni (Švicarski) i lažni (FBiH) kantoni, kao dio aktueknog protektorata, skrojen-og u Dejtonu (1995). Taj sistem već oko četvrt stoljeća ne daje planirane efekte. Za (ne)rad naših para/budžetskih institucija troše se ogromne sume novca. Stoga je sad sazrelo mišljenje, o čemu su već javno govorili mnogi uglednici (Lajček, Ibrahim-agić, Vehabović) da aktuelni model naše vlasti trebamo hitno mijenjati. Nužno je da se opredijeli-mo prema građanskom principu (jedan čovjek jedan glas), što smo imali u vrijeme parlamentarnog monarh-izma (Ć.Truhelka, DRŽAVNO I SUDBENO USTROJSTVO..., Sarajevo, 1901). Trenutno u zapadnoj Evropi postoji 12 monarhija, čiji je nacionalni per-capita dohodak najveći na starom kontinentu. Nažalost, BiH sad drži njegovo začelje. Za nagoviještenu reorganizaciju postoje i dobre predradnje. Jer, na FF Sarajevo od 2010 djeluje Društvo STANAK. Oni su več sakupili oko 150 raznih povelja. Od te građe je urađen i Konkordacijski rječnik. Sad samo trebalo da znanstvenici kodifikovati povelju za Stanak Bosne. U tom postupku, naravno, nužno je da se koristi i nova državotvorna praksu germanskih država, čiji smo bili vazali od povijenog nastanka, pa sve do svog državotvornog osamostaljenja (1189). Iz nesuglasja proizilazi progres!

Kartografsko poređenje teritorijalnih podjela Švicarske i Bosne i Hercegovine









Ostali prilozi:
» NJEGOŠ NA RTV SLOVENIJA
Šemso Agović | 23. February 2020 03:03
» NACISTIČKI TERORIZAM U HANAU
Nihat Bećirović | 21. February 2020 21:23
» DA LI SU SE BOŠNJACI U VLASTI, KONAČNO OPAMETILI?
Mr. Milan Jovičić | 21. February 2020 16:52
» SINE: “SVE ĆE OVO OTIĆ HELAĆ“
Aziz Hurem | 20. February 2020 18:28
» NEDŽIBOV UMJETNIČKI PUT DO TRONA
Hajro Ikić | 17. February 2020 20:03
» GENOCID I SAKRALOCID U SREBRENICI I PODRINJU
Besim ef. Čanić (Allahu jerhamuhu) | 17. February 2020 19:19
» BOSANSKE VREDNOTE
Mesud A. Ramić | 17. February 2020 18:06
» SLOVO O NEDŽIBU VUČELJU
Sabahuddin Sijamhodžić | 17. February 2020 01:32
» SPRAM OBRAZA!
Haris Hojkurić | 17. February 2020 01:27
» KO BI GORE, A KO DOLE U BH KUPLERAJU
Mr. Milan Jovičić | 17. February 2020 01:16
» NERETVICA, NEUDANA LJEPOTICA
Said Šteta | 13. February 2020 19:56
» BOŠNJACI NA BALTIČKOM LEDU
Mr. sci. Džavid Begović | 13. February 2020 19:34
» SPRIJEČENA JE PODJELA DRŽAVE BOSNE I HERCEGOVINE
Armin Čusto, dipl.iur. | 13. February 2020 13:31
» BOŠNJACI BRZO ZABORAVLJAJU
Aziz Hurem | 12. February 2020 17:37
» MOSTARSKI PREDIZBORNI VIRUSI
Mr. Milan Jovičić | 12. February 2020 17:30
» NEOBIČNA POVEZNICA BUDIMPEŠTE I SARAJEVA
Amir Telibećirović | 10. February 2020 15:00
» CRNO-BIJELI ILI ŠARENI BALKAN?
Hazbija Kalač | 09. February 2020 19:47
Ostali prilozi istog autora:
» BOSNA NI NA NEBU NI ZEMLJI!?
05. February 2019 19:07
» ZAKONSKI SUKOB INTERESA
02. December 2018 23:27
» DEJTONSKI KATANAC
28. August 2018 15:51