Ili, američka strategija kao ideološki manifest – početak novog prelamanja između SAD-a i Evrope
Nova Nacionalna sigurnosna strategija administracije Donalda Trumpa ne djeluje kao klasičan strateški dokument nego prije kao ideološki manifest koji pokušava redefinirati transatlantske odnose u skladu s filozofijom pokreta „Make America Great Again“ - MAGA (Učinimo Ameriku ponovo velikom). Time se otvara novo poglavlje u već godinama narušenim odnosima između Washingtona i Brisela.

Napad na EU nije slučajan – to je srž Trumpove geopolitičke vizije.

Trumpova administracija EU ne vidi kao partnera, nego kao problem: previše je birokratiziranog, premalo suverenog, ideološki „globalističkog“ i nesposobnog da brani vlastiti identitet. U tom narativu, EU je prepreka stvaranju Evrope nacionalnih država koje bi se ideološki približile američkom desnom populizmu.

To je ključ za razumijevanje optužbi o “kulturnom raspadu” i “civilizacijskom nestanku”:
Washington u ovom dokumentu ne upozorava na sigurnosne prijetnje, nego se uključuje u evropske identitetske ratove, stajući otvoreno na stranu nacionalističkih opcija.

Ovdje možemno iščitati poruku Evropi ili pristane na na „našu viziju“ ili niste pouzdan saveznik. Posebno je indikativna teza da bi Evropa mogla “izgubiti status pouzdanog saveznika”. To je jasan signal da se Trumpova administracija sprema uvjetovati transatlantsku saradnju političkom usklađenošću. Dakle, partnerstvo se više ne zasniva na zajedničkim vrijednostima i institucijama, nego na ideološkom poklapanju. Za Evropu to znači jednu ključnu stvar: SAD više nisu predvidiv partner, ni garant stabilnosti. Pominjanje Ukrajine je prvi test nove politike, a usputno spominjanje rata u Ukrajini otkriva suštinu pristupa. SAD žele “stratešku stabilnost s Rusijom”, Evropa se optužuje za “nerealna očekivanja” i indirektno se sugerira da rat treba okončati, bez obzira na ukrajinske ciljeve.

Ovim se otvara prostor za dogovor velikih sila preko leđa malih a to je historijski obrazac koji Evropa i Ukrajina dobro poznaju. U praksi, ova strategija znači da Kijev više ne može računati na čvrstu američku podršku. Evropa u isto vrijeme dobija signal da se sama mora nositi s posljedicama ruskog revizionizma.

Evropske reakcije: od šoka do redefiniranja odnosa.

Pokazuje se da je Evropa dokument doživjela kao političku provokaciju, ideološku lekciju, miješanje u unutrašnje poslove a u nekim krugovima se američki stav tumači kao otvoreno neprijateljski čin. Ovo je retorika koja se obično koristi prema rivala, a ne prema savezniku. Posebno je važna poruka francuskih liberala da je američka vlada “neprijatelj Evrope”. Ovo nagovještava da se unutar EU formira politički blok koji više ne želi prihvatati američko vodstvo kao neupitno. Transatlantski odnos ulazi u fazu fragmentacije. Evropski poredak je je počivao na tri stuba. Najprije da je NATO sigurnosni kišobran,drugo na ekonomskoj integraciji i, treće, azjedničkim vrijednostima. Trampov dokument istovremeno potkopava sva tri: dovodi u pitanje savezničku pouzdanost, podržava snage koje rade protiv EU integracije i negira evropski model liberalne demokratije nazivajući ga izvorom “kulturnog raspada”. Ovo znači da je projekt Evropske unije postao meta u globalnoj borbi ideologija – ne samo od Rusije i Kine, nego i od političkih snaga u samim Sjedinjenim Državama.

I da zaključim. Evropa je pred izborom koji je godinama odgađala.

Trumpova strategija, bez obzira na kritike, ima jednu neugodnu istinu:
Evropa se predugo oslanjala na američku zaštitu, a zanemarila vlastitu stratešku autonomiju. U svijetu u kojem se Washington povlači u ideološki unilateralizam, EU će biti primorana da samostalno definira svoju sigurnosnu politiku, ojača vlastitu odbranu, smanji geopolitičku ovisnost, redefinira odnos prema SAD-u i preispita unutrašnju koheziju.

Drugim riječima — nova američka strategija nije samo napad na evropske politike. Ona je poziv Evropi da odraste, sviđalo joj se to ili ne.